Chương 7
Chế ngự căng thẳng và tức giận
Phương pháp kỷ luật tích cực
Mục tiêu
Giúp học viên:
Hiểu về sự căng thẳng và cách thức giảm căng thẳng
Hiểu về tức giận và cách thức đề phòng, kiềm chế tức giận
Căng thẳng – nguyên nhân căng thẳng
Căng thẳng (stress) là phản ứng của con người đối với một tác nhân được coi là có hại cho thể chất và tâm lý con người.
Có rất nhiều tác nhân (các yêu cầu hay thách thức) gây căng thẳng:
- Các sự kiện trong cuộc sống
- Các phức tạp rắc rối hàng ngày
- Công việc
- Xung đột nội tâm
- Sinh lý
Biểu hiện của căng thẳng
Biểu hiện của căng thẳng
Công thức căng thẳng
Giảm căng thẳng: Giảm áp lực cuộc sống
Sắp đặt thời gian hợp lý cho công việc của mình
Tập trung vào những điểm tích cực, vào những gì mình kiểm soát được
Học áp dụng các cách kỷ luật trẻ một cách tích cực
Một số yếu tố giúp giảm căng thẳng
Tăng cường thể dục, thể thao hay vận động
Cười, âm nhạc
Chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý
Giảm hút thuốc
Ngủ
Sự chia sẻ, hỗ trợ của người thân, đồng nghiệp
Tức giận là gì?
Là một cảm xúc thông thường mà cả người lớn và trẻ em đều có
Tức giận là cảm xúc thứ phát, ẩn sau có thể là:
- Lo lắng, sợ hãi, thất vọng, đau đớn
- Tủi thân, bị tổn thương, bị đe dọa
- Che giấu sự thất bại của bản thân
- Buồn phiền, chán nản
Đằng sau sự tức giận của người lớn đối với trẻ em là sự lo lắng, thương yêu, muốn bảo vệ trẻ,… Tức giận là do không kiềm chế được bản thân.
Biểu hiện khi tức giận
Hậu quả của tức giận
“Giận mất khôn”, không kiểm soát được hành vi
Tác động tiêu cực đến sức khỏe con người: Vì tức giận nên đánh đập người khác / trẻ em
Gây ảnh hưởng xấu đến mối quan hệ giữa người lớn và trẻ em
Có thể gây ra những hậu quả lâu dài đối với trẻ em: về tâm sinh lý, về sự phát triển toàn diện.
Mô hình nhận thức – Hành vi
A chỉ là yếu tố kích hoạt. Quan trọng là B – cách chúng ta suy nghĩ, nhìn nhận, phản ứng đối với vấn đề. B mới dẫn đến C, không phải A tạo ra C
4 bước đề phòng tức giận
“Xác định tình huống gây ra sự tức giận (A)
Xác định các suy nghĩ, thái độ, niềm tin bản thân có lúc đó (B)
Xác định cảm xúc thực sự nằm đằng sau sự tức giận (C)
Thử nghĩ xem trong tình huống đó thì những người khác có thể suy nghĩ như thế nào (cái B của họ) mà họ không bị tức giận. Mình có thể suy nghĩ khác đi, có những suy nghĩ tích cực hơn, hay có ích hơn không? Nếu suy nghĩ như vậy thì sẽ dẫn đến cảm xúc gì?
Những dạng suy nghĩ thiên lệch, méo mó
Suy nghĩ trắng - đen
Khái quát hoá quá mức
Khoan sâu vào cái tiêu cực
Hạ thấp các điểm tích cực
Kết luận vội vã
Phóng đại hoặc đánh giá thấp
Suy đoán cảm tính
Suy nghĩ là “phải” thế này hay thế kia
Chụp mũ
Cá nhân hoá và đổ lỗi
Kiềm chế cơn tức giận của người lớn
Thở sâu. Suy nghĩ kỹ trước khi nói và hành động.
Nhắm mắt lại và tưởng tượng là bạn đang nghe thấy những điều mà trẻ sắp nghe thấy bây giờ.
Hãy vỗ nước lạnh lên mặt hay đi ra ngoài.
Mím môi lại và đếm đến 20. Hoặc tốt hơn là đếm đến 50.
Đưa trẻ đến chỗ ghế ngồi để thực hiện Thời gian tạm lắng.
Tự thực hiện Thời gian tạm lắng cho chính mình.
Hãy nói chuyện với một người bạn nào đó. Không mượn rượu để giải toả cơn tức giận.
Khi cơn tức giận đã lắng, hãy thử dùng thông điệp sau:
Khi con/em (la hét khi bố/mẹ đang nghỉ/đang nói chuyện; nói chuyện liên tục khi cô đang giảng bài...)
Bố, mẹ/thày cô (cảm thấy rất khó chịu/ tức giận...)
Bởi vì (bố/mẹ không thể nghe được cô/chú ấy nói gì; cô không thể tiếp tục giảng bài được...)
Bố, mẹ/thày cô muốn (con hãy nói nhẹ nhàng trong khi bố mẹ đang nói chuyện với người khác; em hãy trật tự khi cô đang giảng bài...)
Dạy trẻ cách giải quyết vấn đề
Ngừng ngay lại, đặc biết nếu hành động đó sẽ làm tổn thương người khác.
Lắng nghe người khác một cách tích cực.
Phát hiện vấn đề.
Tìm nhiều cách khác nhau để giải quyết vấn đề.
Chọn một phương án tốt nhất đáp ứng yêu cầu của những người liên quan.
Thực hiện phương án.
Đánh giá xem giải pháp đó có hiệu quả không

Giận quá mất khôn









Một điều nhịn, chín điều lành
Xin cám ơn!