Chương 6
Khích lệ - Nâng cao lòng tự trọng, tự tin và động cơ cho trẻ
Phương pháp kỷ luật tích cực
Mục tiêu
Giúp học viên:
Hiểu khái niệm củng cố hành vi một cách tích cực và tiêu cực trong sự phát triển của trẻ
Phân biệt sự khác nhau giữa khen thưởng và khích lệ
Thực hành một số kỹ năng khích lệ trẻ.
Chán nản, củng cố tích cực và tiêu cực
Nhiều trẻ tuy có tiềm năng nhưng vẫn mất dần hứng thú học tập, hoạt động do thấy chán nản.
Chán nản là nguyên nhân dẫn đến trẻ “hư” hoặc có hành vi không phù hợp.
Củng cố tích cực: Khi trẻ có hành vi tích cực, người lớn thường đối xử tích cực (khen ngợi, động viên, củng cố lòng tin…) làm trẻ thấy thoải mái hơn và củng cố hành vi của mình thành thói quen tốt.
Củng cố tiêu cực: Khi trẻ có hành vi tiêu cực, nhiều người thường nhìn nhận trẻ một cách tồi tệ, “bôi đen” trẻ, làm trẻ thấy chán nản, giận dữ, mất tự tin… và tiếp tục có các hành vi tiêu cực khác.
Năm quy tắc của hành vi củng cố tích cực với khen ngợi, khích lệ
Việc có thật và cụ thể
Khen ngợi cụ thể và gọi tên một phẩm chất tốt
Chân thành
Để lại cảm xúc tích cực ở trẻ
Ngay lập tức khi trẻ có hành vi tích cực
Sự khác nhau giữa khen thưởng & khích lệ
Sự khác nhau giữa khen thưởng & khích lệ
Một số kỹ năng khích lệ trẻ
Thể hiện sự hiểu biết, thông cảm và chấp nhận trẻ
Tập trung vào điểm mạnh của trẻ
Tìm điểm tích cực và nhìn nhận tình huống theo cách khác tích cực hơn
Tập trung vào những điểm cố gắng, tiến bộ của trẻ
Tình huống

M?t tr? tu?i h?c trũ v? nh� v?i m?t v?t xu?c l?n l�m r?m mỏu ? tay!

Ph?n ?ng c?a cha m? cú th? d?n d?n thỏi d? v� suy nghi khỏc nhau ? tr?!
Kiểu trừng phạt
Cha mẹ không quan tâm đến vết thương. “Đừng có thút thít nữa không tao lại cho thêm mấy cái nữa rồi tha hồ mà khóc”. Cha mẹ quát tháo hoặc túm lấy trẻ mà lắc, đẩy thể hiện sự tức giận.
Đứa trẻ diễn giải phản ứng của cha mẹ: Nhu cầu hiện nay của mình không quan trọng. Mình bị ghét, không xứng đáng.
Đứa trẻ cảm thấy: Đau ở tay và đau ở tim (đau đớn trong lòng). Sợ hãi, rút lui, lùi xa thêm, cô đơn, thất vọng, xấu hổ (?)
Kiểu nuông chiều, che chở quá mức
Mẹ lao đến chỗ con. “Giời ơi, chết tôi rồi, đau lắm hả con? ... Thôi mẹ làm hết việc nhà cho con”.
Trẻ diễn giải phản ứng của cha mẹ: Mình không cần phải học cách chăm sóc bản thân vì đó là nhiệm vụ của cha mẹ.
Trẻ cảm thấy: Đau ở tay, còn cảm xúc thì không rõ ràng. Lúc đầu trẻ cảm thấy thoả mãn vì mình là trung tâm chú ý, được chăm bẵm, chiều chuộng. Sau đó khi chỉ có một mình, trẻ có thể cảm thấy lúng túng, tuyệt vọng, oán giận cha mẹ (không có mặt để thực hiện trách nhiệm), thế thủ, xấu hổ (bạn khác xoay xở được, còn mình thì hoảng sợ).
Kiểu khích lệ, hỗ trợ
Cha mẹ đã từng dạy cho cách làm sạch vết xước và tự dán băng, bình tĩnh, nhẹ nhàng, quan tâm: “Mẹ thấy con bị xây xát ở tay. Đau lắm không? Con muốn mẹ giúp rửa vết xước rồi băng lại hay con muốn con tự làm?” Sau đó bà mẹ ôm vai con.
Đứa trẻ diễn giải phản ứng của cha mẹ: Mẹ yêu quí mình. Nhưng mình biết phải làm thế nào rồi. Mình đủ sức làm được. Mình không chỉ có một mình, nếu cần mẹ sẵn sàng giúp đỡ.
Đứa trẻ cảm thấy: Đau ở tay nhưng cảm thấy tự tin. Cảm thấy được an ủi, chăm sóc, an toàn và đây là một dịp nữa để tự khẳng định mình, “trưởng thành” hơn, học cách ứng phó tốt hơn.
Xin cám ơn!